Τα Chain Mail Ανακαλύπτουν το Facebook

Είναι πραγματικά εκπληκτικό πόσο εύπιστοι και κυριολεκτικά χαζοί μπορεί να γίνουμε μερικές φορές οι άνθρωποι. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα μοντέρνας ευπιστίας, η οποία ορισμένες φορές μπορεί να έχει ακόμα και καλό σκοπό, αλλά μετά από ελάχιστη σκέψη φαίνεται στην καλύτερη περίπτωση απλώς χαζομάρα ενώ στην χειρότερη περίπτωση μπορεί να θεωρηθεί ακόμα και προσβολή της νουμοσύνης μας, είναι η προώθηση μηνυμάτων γνωστών ως «chain letters» (γράμματα αλυσίδας).

Πριν από λίγο έλαβα μέσω Facebook μια ειδοποίηση ότι ένας από τους φίλους μου είχε γράψει το εξής, συμπεριλαμβάνοντας κι εμένα στους παραλήπτες:

Snapshot of a chain-letter from a Facebook friend

Ο «άγιος» Νεκτάριος δεν είναι γιατρός. Είναι απλώς μια ιστορία την οποία διαδίδει η χριστιανική θρησκεία. Στην καλύτερη περίπτωση ήταν υπαρκτό πρόσωπο, αλλά έχει πεθάνει πριν από πολύ καιρό και η επιρροή την οποία μπορεί να είχε όσο ήταν ζωντανός σε κάποιου είδους αρρώστια, ακόμα και ως επαγγελματίας γιατρός (που δεν ήταν), έχει πλέον σταματήσει.

Υπάρχουν γιατροί και σήμερα, οι οποίοι εργάζονται καθημερινά για τη βελτίωση της υγείας μας και της ποιότητας ζωής μας. Κανένας από αυτούς δεν είναι φανταστικό πρόσωπο ή «ιερό» φάντασμα από το υπερπέραν. Ορισμένοι από αυτούς όμως προσφέρουν τον κόπο, το χρόνο και την εμπειρία τους — τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορεί να δώσει ένας γιατρός στους συνανθρώπους του — ακόμα και χωρίς καμία απολύτως αμοιβή, ούτε καν για το χρόνο που αφιέρωσαν στο έργο τους.

Το να διαδίδουμε φήμες ότι ένα φάντασμα μπορεί να κάνει περισσότερα από αυτούς τους γιατρούς είναι πρώτα από όλα μια αισχρότατης μορφής προσβολή σε αυτούς τους γιατρούς. Ύστερα, ακόμη κι αν δεχτούμε ότι όλο αυτό είναι απλώς ένα καλοπροαίρετο λευκό ψέμα, είναι ακριβώς και μόνο αυτό: ένα ψέμα. Κανείς δε μπορεί να αποδείξει ότι πραγματικά είναι υπεύθυνος ο «άγιος» Νεκτάριος για τη θεραπεία έστω και μίας ασθένειας σε ένα άτομο. Αν μπορούσε κάποιος να το αποδείξει αυτό θα είχε ήδη πάει στον James Randi να πάρει το βραβείο του ενός εκατομμυρίου δολλαρίων και σιγά μην καθόταν να γράφει chain letters.

Το chain-letter αναφέρει επίσης ότι «το γνήσιο αντίγραφο» του συγκεκριμένου γράμματος «είναι στην Αγγλία». Κι εμείς πρέπει να το πιστέψουμε αυτό σαν χάνοι, χωρίς καμία άλλη απόδειξη. Η ψευτολογική φαντάζομαι πάει κάπως έτσι: Ε, μεγάλη χώρα είναι η Αγγλία, όλο και κάπου θα υπάρχει ένα «γνήσιο αντίγραφο», τι στο καλό; Το ότι δεν αναφέρεται καν το μέρος ή έστω το όνομα ενός ανθρώπου ο οποίος να είχε περάσει κάποτε από την Αγγλία δεν έχει καμία απολύτως σημασία. Εμείς καλούμαστε να πιστέψουμε ότι υπάρχει το συγκεκριμένο «γνήσιο αντίγραφο». Η πιο σημαντική αυταπάτη και το πιο οφθαλμοφανές λογικό λάθος το οποίο ενυπάρχει σε αυτή την πρόταση έχει σχέση με τη χρήση της λέξης «γνήσιος», η οποία παίζει το ρόλο του αποδεικτικού στοιχείου. Ακόμη κι αν το υποτιθέμενο αντίγραφο είναι «γνήσιο» αυτό δε σημαίνει πως ότι λέει μέσα το γράμμα είναι αληθινό. Μπορώ π.χ. απόψε να γράψω με το ίδιο μου το χέρι ένα γνησιότατο γράμμα, με Ελληνικότατο κείμενο, το οποίο λέει ότι εγώ είμαι ο υπέρτατος γιατρός της Γης. Από τη στιγμή που θα το γράψω το γράμμα είναι το ίδιο γνήσιο και ακριβώς τόσο ιδιόχειρο αντίγραφο με οποιοδήποτε άλλο γράμμα έχω συντάξει ποτέ. Η σχέση αυτών που γράφει το γράμμα με την πραγματικότητα όμως είναι απλώς ανύπαρκτη.

Το chain letter συνεχίζει με ένα κλασικό ζευγάρι από υπόσχεση κι απειλή. Η μόδα πρέπει να έχει ξεκινήσει ή έστω να έχει εμπνευστεί από το meme του καλού και του κακού μπάτσου στον κινηματογράφο φαντάζομαι. Εξακολουθεί να είναι το ίδιο γελοία και ηλίθια…

Η υπόσχεση είναι ότι αν το προωθήσει κάποιος θα κερδίσει ότι θέλει, όπως, ας πούμε, ένας ιεραπόστολος από τη Βενεζουέλα της Νότιας Αμερικής. Το γελοίο στην υπόσχεση ξεδιπλώνεται σε πολλαπλά επίπεδα.

Για παράδειγμα φαίνεται να είναι σημαντικό για το συντάκτη του chain letter να προσδιορίσει ότι αναφέρεται στη Βενεζουέλα της Νότιας Αμερικής, μην τυχόν και τη μπερδέψουμε με καμιά άλλη Βενεζουέλα και δεν πιστέψουμε ότι λέει αλήθεια ξέρω ‘γω. Μπούρδες με το τσουβάλι, δηλαδή.

Το δεύτερο γελοιοδέστατο σημάδι της βλακείας που δέρνει όποιον έγραψε αυτό το κείμενο είναι ότι ο ιεραπόστολος έδωσε στη γραμματέα του το γράμμα. Ως γνωστόν οι ιεραπόστολοι δε μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους χωρίς γραμματέα. Είναι παράλογο να περιμένει κανείς ότι ένας ιεραπόστολος θα ταχυδρομούσε γράμματα. Περισσότερες μπούρδες «κι έχει ο θεός» για μετά.

Αυτό που δε φαίνεται να είναι ιδιαίτερα σημαντικό είναι η άλλη μικρή λεπτομέρεια: τι στο καλό κάνει ένας ιεραπόστολος στη Βενεζουέλα; Οι ιεραπόστολοι είναι ένας θεσμός της χριστιανικής εκκλησίας, κυρίως μάλιστα της καθολικής. Οι ιεραπόστολοι έχουν σκοπό (μέσα σε όλα τα άλλα καθήκοντά τους) την προώθηση της δικής τους θρησκείας. Σύμφωνα με τη Βικιπαίδεια το 92% του κόσμου στη Βενεζουέλα είναι καθολικοί χριστιανοί. Δεν έχει μείνει και τίποτα δηλαδή να προσηλυτίσει ένας ιεραπόστολος. Μέχρι κι οι πέτρες στη Βενεζουέλα μπορεί να έχουν χριστιανικά σύμβολα και να τελούν χριστιανικές τελετές.

Το χειρότερο όμως απ’ όλα είναι ότι το γράμμα κλείνει με απειλές. Προσεκτικά καλυμμένες πίσω από το φραστικό κόλπο του «κοίτα να δεις τι έπαθε ο τάδε επειδή δεν ήταν τόσο χαζός όσο εσύ κι εγώ», αλλά απειλές όπως και νά ‘χει. Λέει π.χ. το γράμμα:

«Κάποιος πήρε την επιστολή και δεν πίστευε. Την πέταξε. 9 μέρες μετά πέθανε.»

Το αστείο είναι ότι ένα ηλεκτρονικό μήνυμα σαν αυτό δε μπορείς να το πετάξεις. Μπορείς να το σβήσεις. Μπορείς να το τυπώσεις και να πετάξεις το αντίγραφο. Μπορείς να το γράψεις στα παλιά σου τα παπούτσια και να το αφήσεις να σαπίζει στον ηλεκτρονικό φάκελο που έχει αποθηκευθεί μέχρι το θερμικό θάνατο του σύμπαντος. Δεν μπορείς, πάντως, να το πετάξεις. Πως τα κατάφερε ο καημένος ο μακαρίτης να το πετάξει είναι πραγματικά κάτι που αγγίζει τα όρια του θαύματος.

Το δεύτερο και πολύ κακό μέρος της απειλής είναι ότι αφήνει, με αρκετά υποχθόνιο και δολερό τρόπο, να εννοηθεί ότι αν δεν ασχοληθείς κι εσύ με το συγκεκριμένο γράμμα ή αν δεν πιστέψεις τις αερολογίες που περιέχει υπάρχει μια σοβαρή, μη αμελητέα πιθανότητα να πεθάνεις κ ιεσύ που μόλις το διάβασες. Προσωπικά τέτοιου είδους συγκεκαλυμμένες απειλές με φέρνουν σε έξαλλη κατάσταση. Κρατιέμαι με το ζόρι να μην αρχίσω να βρίζω τον φίλο που μου προωθεί τέτοιες απειλές.

Όταν κρατιέμαι αρκετά για να μην αρχίσω τα καντήλια και τα μπινελίκια, λοιπόν, απαντάω με κάτι σαν αυτό:

Facebook Chain Letter Reply

Δεν είναι ακριβώς η πιο ευγενική απάντηση του κόσμου, αλλά είναι μάλλον το καλύτερο που μπορώ να κάνω. Πραγματικά, βλέποντας τέτοια γράμματα — τα οποία δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με την πραγματικότητα, προσβάλλουν ένα κάρο κόσμο με ανυπόστατες θεωρίες σχετικά με φανταστικούς φίλους στον ουρανό, υπόσχονται ό,τι νά ‘ναι και κλείνουν με απειλές — δε μπορώ να καταλάβω γιατί ένας φίλος θα έστελνε ένα τέτοιο γράμμα σε φίλο του.

Άβυσσος η ευπιστία και η βλακεία του ανθρώπου…

11 thoughts on “Τα Chain Mail Ανακαλύπτουν το Facebook

  1. Nuclear

    Ego pantos brisko tin apantisi sou akros evgeniki. Ego se antistoixes periptoseis arxizo ta kantilia kai dilono safos ston apostolea oti an mou ksanasteilei chain mail tou kovo tin kalimera :)

  2. Μανώλης

    “… και να το αφήσεις να σαπίζει στον ηλεκτρονικό φάκελο που έχει αποθηκευθεί μέχρι το θερμικό θάνατο του σύμπαντος. Δεν μπορείς, πάντως, να το πετάξεις. Πως τα κατάφερε ο καημένος ο μακαρίτης να το πετάξει είναι πραγματικά κάτι που αγγίζει τα όρια του θαύματος.”

    Ε ναι, αυτό ούτε ο Άγιος Νεκτάριος δεν θα το κατάφερνε. Μέσα στην κατά τα άλλα σοβαρή σου απάντηση, σε αυτό το σημείο έπεσα στο πάτωμα από τα γέλια :)

  3. Themis

    Είναι κρίμα να σου απομένουν 9 μέρες κ να αναλώνεσαι σε τέτοιου είδους posts..

  4. cortlinux

    πραγματικά είσαι πολύ ευγενικός… και ειδικά που ασχολείσαι δείχνει ότι έχεις και μεγάλο κουράγιο.

  5. Πέτρος

    Δε θα έλεγα ότι είναι βλακεία αλλά άγνοια, και φυσικά όχι με την κακή έννοια της λέξεως. Δεν πιστεύω δηλαδή ότι το email για τον περιβόητο olympic torch που παρέλαβα πρόσφατα, μου το έστειλαν κακοπροαίρετα. Απλά μη σας φαίνεται παράδοξο το γεγονός ότι κάποιος δε γνωρίζει τι είναι chain letter ή για ποιο σκοπό υπάρχει. Φυσικά, και η δική μου απάντησή ήταν το αντίστοιχο Wikipedia link. Απαράδεκτο από μέρους μου, σκέφτηκα όμως μετά από λίγο. Δεν εξήγησα καν. Τουλάχιστον εσύ Γιώργο έδωσες μια εξήγηση.

  6. koyloyrakis

    Τα chain mail προέρχονται από την ασία, είναι συνηθισμένα στην Ιαπωνία(ιεραπόστολοι, διασπορά στη Βραζιλία), Ταϊβάν. Το μήνυμα είναι μεταφρασμένο από εκεί, αλλά άλλαξαν τον βούδα ή κάποιον από αυτούς τους θεούς με το όνομα Άγιος Νεκτάριος.
    Η αναζήτηση της «χαράς, υγείας και ευτυχίας»(Ιαπωνία) και τύχης(Κίνα-Ταϊβάν) είναι συνηθισμένο εκεί.
    Επίσης υπάρχουν και οι ανάλογες ταινίες, άνιμε και αστικοί μύθοι εκεί σχετικά με άτυχους, περίεργους θανάτους.
    Ακόμα στους άπληστους δεν γίνονται ποτέ θαύματα.

  7. dionysis

    Να προσθέσω και τα email του τύπου “ο x χρειάζεται αίμα στο y νοσοκομείο” τα οποία δεν έχουν ημερομηνία.

    Μπορείς να πουλήσεις το κατεβατό με τις κοινοποιήσεις εφόσον είναι valid addresses.
    Οι περισσότεροι δεν έχουν καν την περιέργεια να μάθουν τι είναι το πεδίο με την κρυφή κοινοποίηση.

  8. olspookishmagus

    Θα συμφωνήσω με τον Nuclear, όποιοι στέλνουν chain letters δεν θέλουν και 2η ευκαιρία.
    Με έχει παρεξηγήσει ή και έχει προσβληθεί πολύς κόσμος που δεν καταλαβαίνει το γιατί αλλά δεν με νοίαζει.

    Ένας χιουμοριστικός τρόπος να τα πεις αυτά, είναι αυτός:
    http://www.google.com/search?q=soapbox.swf+filetype%3Aswf

  9. jemadux

    ναι εχεις δικιο εδω γιωργο ….
    εχω λαβει πολλα τετοια mail

Comments are closed.